MENU

Het IKEA-effect

We springen allemaal wel eens op zondagmiddag in de auto om een bezoek te brengen aan de grote, donkerblauwe kubus, genaamd IKEA. Eenmaal binnengekomen, krijgen we via witte pijlen op de grond een soort sightseeing-tour langs verschillende soorten kamers met onder andere Billy boekenkasten, Klippan banken en Lampan lampjes. Nadat alle producten in het magazijn zijn opgehaald en de koopjeshoek is gecheckt op afgeprijsde producten, rekenen we af en gaan we na een lange IKEA-dag totaal vermoeid naar huis.

Eenmaal thuis is er absoluut geen tijd om achterover te leunen. Alle meubels moeten nog in elkaar worden gezet. Je zou verwachten dat dit vervelende werkje afbreuk doet aan de beleving van de producten. Echter, uit onderzoek blijkt dat het zelf in elkaar zetten van de IKEA-producten juist één van de pijlers is van het succes van IKEA.

IKEA-effect

Wetenschapper Michael Norton en zijn collega’s (2011) verklaren het IKEA-succes door het IKEA-effect. Het blijkt namelijk dat wanneer we iets zelf gebouwd hebben, we het veel waardevoller vinden dan een gewoon product. De liefde voor het product neemt toe en we vinden dat het product veel meer geld waard is.
Als we tijd en moeite steken in het bouwen van een Billy boekenkast neigen we dus tot overwaardering van onszelf en halen we er meer plezier en voldoening uit. We zijn kortgezegd dus tevredener met een zelf in elkaar geknutseld IKEA-keukentje dan een kant-en-klare designkeuken geïnstalleerd door professionals.

Echter, er is één belangrijke voorwaarde bij het IKEA-effect waar we rekening mee moeten houden. Indien het ons niet lukt de Billy kast in elkaar te schroeven, verdwijnt het effect. Het IKEA-effect treedt enkel op wanneer onze inspanningen ergens toe leiden en deze als zinvol beschouwd worden. Een succesvolle uitkomst is dus een belangrijke voorwaarde in de bevestiging van het IKEA-effect.

Tot slot

Het IKEA-effect wordt ook gebruikt door andere merken. We worden bijvoorbeeld niet zonder reden gevraagd zelf nog een ei toe te voegen bij een pak cake mix. Zonder het ei vinden we dat koken te makkelijk wordt. Het toegevoegde ei zorgt voor een cruciaal doe-het-zelf element en maakt dat we de cake gaan overwaarderen. Nou ja, dan moeten we er natuurlijk wel voor zorgen dat de cake niet aanbrandt…
Norton, M. I., Mochon, D., & Ariely, D. (2012). The IKEA effect: When labor leads to love. Journal of Consumer Psychology, 22(3), 453–460.

Comments are closed.